São Paulo, 04/02/2012

Artigos Recebidos

Aqui você poderá encontrar textos que me pareceram particularmente importantes, como por exemplo o balanço publicado por Ignacy Sachs sobre a revolução na área das bio-energias. Não se trata de “notícias” no sentido de novidades (que se desatualizam rapidamente), e sim de enfoques que podem ser considerados marcos de referência para os problemas mais significativos que trato nas minhas pesquisas. Comentários no Mural deste site são bemvindos.

La pelea por las percepciones y los valores - Bernardo Kliksberg (13 paginas)
http://www.pagina12.com.ar/especiales/archivo/bernardo_kliksberg/012-KLIKSBERG.pdf
http://dowbor.org/ar/la pelea por las percepciones y los valores.doc

En este número, Bernardo Kliksberg, pionero internacional en los estudios sobre los factores invisibles del desarrollo, como el capital social, los valores éticos y la cultura, indaga sobre la pelea silenciosa por los relatos de la realidad que se dan al interior de la cultura y sobre su rol en la creación de un modelo de desarrollo inclusivo.

Link para baixar o texto: http://dowbor.org/ar/la pelea por las percepciones y los valores.doc

Link do Pdf: http://www.pagina12.com.ar/especiales/archivo/bernardo_kliksberg/012-KLIKSBERG.pdf

Editoras acadêmicas tornaram-se inimigas da ciência - Mike Taylor (3 paginas)
http://www.guardian.co.uk/science/2012/jan/16/academic-publishers-enemies-science
http://dowbor.org/ar/12mike taylor editoras acadêmicas pt eng (guardian).doc

O artigo de Mike Taylor, publicado no The Guardian britânico, mostra a ofensiva dos grandes intermediários contra a disponibilização de pesquisas científicas online, mesmo quando se trata de pesquisa paga com recursos públicos. Tudo em nome dos direitos autorais, quando o autor não só não é pago, como tem de pagar para utilizar o seu próprio artigo. E em nome do combate à pirataria! (L. Dowbor)

Link para baixar o texto: http://dowbor.org/ar/12mike taylor editoras acadêmicas pt eng (guardian).doc

Link do The Guardian: http://www.guardian.co.uk/science/2012/jan/16/academic-publishers-enemies-science

 

Academic publishers have become the enemies of science

 

The US Research Works Act would allow publishers to line their pockets by locking publicly funded research behind paywalls
 
The free dissemination of lifesaving medical research around the world would be prevented under the Research Works Act. Photograph: LJSphotography/Alamy

This is the moment academic publishers gave up all pretence of being on the side of scientists. Their rhetoric has traditionally been of partnering with scientists, but the truth is that for some time now scientific publishers have been anti-science and anti-publication. The Research Works Act, introduced in the US Congress on 16 December, amounts to a declaration of war by the publishers.

The USA's main funding agency for health-related research is the National Institutes of Health, with a $30bn annual budget. The NIH has a public access policy that says taxpayer-funded research must be freely accessible online. This means that members of the public, having paid once to have the research done, don't have to pay for it again when they read it – a wholly reasonable policy, and one with enormous humanitarian implications because it means the results of medical research are made freely available around the world.

A similar policy is now being adopted in the UK. On page 76 of the policy document Innovation and Research Strategy for Growth the government states that it is "committed to ensuring that publicly funded research should be accessible free of charge". All of this is great for the progress of science, which has always been based on the free flow of ideas, the sharing of data, and standing on the shoulders of giants.

But what's good for science isn't necessarily good for science publishers, whose interests have drifted far out of alignment with ours. Under the old model, publishers become the owners of the papers they publish, holding the copyright and selling copies around the world – a useful service in pre-internet days. But now that it's a trivial undertaking to make a paper globally available, there is no reason why scientists need yield copyright to publishers.

The contribution that publishers make – coordinating editors, formatting, and posting on websites – is now a service that authors can pay for, rather than a bargaining chip that could be worth yielding copyright for. So authors making their work available as open access pay publishers a fee to do so, and the publisher does not own the resulting work.

Open-access publishers such as the Public Library of Science are able to make a modest profit on a publication fee of $1,350 (£880). But traditional publishers have become used to making much more than this, and so resist the inevitable conversion to open access. Early in the process, they did this by pouring scorn on PLoS, predicting that it would never take off. But now that PLoS ONE is the world's largest academic journal, that attack can hardly be maintained. Instead, publishers have turned to the approach that uncompetitive corporations have always used in America: lobbying for legislation to protect their unsustainable model.

If passed, the Research Works Act (RWA) would prohibit the NIH's public access policy and anything similar enacted by other federal agencies, locking publicly funded research behind paywalls. The result would be an ethical disaster: preventable deaths in developing countries, and an incalculable loss for science in the USA and worldwide. The only winners would be publishing corporations such as Elsevier (£724m profits on revenues of £2b in 2010 – an astounding 36% of revenue taken as profit).

Since Elsevier's obscene additional profits would be drained from America to the company's base in the Netherlands if this bill were enacted, what kind of American politician would support it? The RWA is co-sponsored by Darrell Issa (Republican, California) and Carolyn B. Maloney (Democrat, New York). In the 2012 election cycle, Elsevier and its senior executives made 31 donations to representatives: of these, two went to Issa and 12 to Maloney, including the largest individual contribution.

For all their talk of partnering with scientists, Elsevier's true agenda is nothing nobler than to line their pockets at the expense of scientists worldwide and everyone with a preventable or treatable disease.
It's hardly surprising that publishers would fight dirty to hang on to a business model where scientists do research that is largely publicly funded, and write manuscripts and prepare figures at no cost to the journal; other scientists perform peer-review for free; and other scientists handle the editorial tasks for free or for token stipends. The result of all this free and far-below-minimum-wage professional work is journal articles in which the publisher, which has done almost nothing, owns the copyright and is able to sell copies back to libraries at monopolistic costs, and to individuals at $30 or more per view.

What is surprising is how complicit scientists are in perpetuating this feudal system. The RWA is noisily supported by the Association of American Publishers, which has as members more than 50 scholarly societies – including, ironically, the American Association for the Advancement of Science, which by its implicit support of the RWA is making itself an association for the retardation of science.

What can we do to prevent the RWA from passing? US citizens should write to their representatives explaining what a disaster it would create, and how unfair and unnecessary it is. And every working scientist should check their professional memberships to see whether their dues are being forwarded to an association that promotes sending science back into walled gardens. If so we should pressure our professional societies to withdraw from the Association of American Publishers, or at least topublicly state their opposition to the RWA.

The bottom line for scientists is that many publishers have now made themselves our enemies instead of the allies they once were. Elsevier's business does not make money by publishing our work, but by doing the exact opposite: restricting access to it. We must not be complicit in their newest attempt to cripple the progress of science.

Dr Mike Taylor is a research associate at the Department of Earth Sciences, University of Bristol.


(Tradução livre Lenita Verônica)

Editoras acadêmicas tornaram-se inimigas da ciência


A Research Works Act EUA permitiria os editores encher os bolsos, bloqueando pesquisa publicamente financiada por trás de pedágios.

 
 A livre divulgação da pesquisa médica, que salva vidas em todo o mundo, seria impedida com a proposta de lei Research Works Act. Fotografia: LJSphotography / Alamy.

Este é o momento em que as editoras acadêmicas desistiram de qualquer pretensão de estar do lado dos cientistas. Sua retórica tem sido tradicionalmente de estar em parceria com os cientistas, mas a verdade é que há algum tempo os editores científicos têm tido um comportamento anti-ciência e anti-publicação. A Research Works Act, introduzida no Congresso dos EUA em 16 de Dezembro  equivale a uma declaração de guerra pelos editores.

A principal agência dos EUA de financiamento para a investigação relacionada com a saúde é o National Institutes of Health, com um orçamento de US $ 30 bilhões anuais. O NIH tem uma política de acesso público que diz que pesquisa financiada por quem paga os impostos deve ser de livre acesso online. Isto significa que usuário, tendo pago uma vez para  que a pesquisa seja feita, não tem que pagar por ela novamente quando lê-la – uma política perfeitamente razoável, e que tem enormes implicações humanitárias, pois os resultados da pesquisa médica são disponibilizados gratuitamente em todo o mundo.

Uma política semelhante está sendo adotado no Reino Unido. Na página 76 do documento da política de Inovação e Estratégia de Pesquisa para o Crescimento o governo afirma que está  "empenhado em garantir que a pesquisa financiada com recursos públicos seja acessível gratuitamente". Tudo isso é ótimo para o progresso da ciência, que sempre foi baseada no livre fluxo de ideias, o compartilhamento de dados, e de pé sobre os ombros dos gigantes.

Mas o que é bom para a ciência não é necessariamente bom para os editores acadêmicos, cujos interesses têm se afastado para bem longe dos nossos. De acordo com o modelo antigo, os editores se tornaram os donos dos artigos que publicam, detendo os direitos autorais e vendendo  cópias em todo o mundo - um serviço útil nos tempos em que não havia internet. Mas agora que é uma tarefa trivial disponibilizar um artigo globalmente, não há nenhuma razão para que os cientistas precisem conceder direitos autorais às editoras.

A contribuição que as editoras fazem - coordenando revisores, formatando e postando em sites na internet - é agora um serviço que os autores podem pagar, em vez usá-lo como moeda de troca pelo abandono dos seus direitos autorais. Assim, os autores que disponibilizam seu trabalho em regime de livre acesso  pagam uma taxa às editoras para fazê-lo , e a editora não se torna proprietária do trabalho.

As editoras de livre acesso, como a Public Library of Science são capazes de fazer um lucro modesto em uma taxa de publicação de $ 1.350 (£ 880). Mas as editoras tradicionais se acostumaram a fazer muito mais do que isso, e assim resistem à inevitável conversão ao livre acesso. No início do processo, eles fizeram pouco caso do PLoS, prevendo que ela nunca iria decolar. Mas agora que PLoS ONE é a maior revista acadêmica do mundo acadêmico, esse ataque dificilmente pode ser mantido. Em vez disso, as editoras têm se voltado para a abordagem que as empresas não competitivas sempre usaram na América: fazer lobby por uma legislação que proteja o seu modelo insustentável.

Se aprovada, a Research Works Act (RWA) proibiria a política do NIH de acesso público e qualquer política semelhante por parte de outras agências federais, bloqueando pesquisas financiadas com recursos públicos por meio de pedágios (paywalls).  O resultado seria um desastre ético: mortes evitáveis nos países em desenvolvimento, e uma perda incalculável para a ciência nos EUA e no mundo. Os únicos vencedores seriam corporações editoriais como a Elsevier (lucros de £ 724 milhões  sobre receitas de £ 2b em 2010 – um espantoso 36% da receita retirado como lucro).

Já que os lucros  adicionais obscenos da Elsevier  seriam drenados da América para a base holandesa da corporação, caso esta lei fosse promulgada, que tipo de político norte-americano iria apoiá-la? A RWA é co-patrocinado por Darrell Issa (Republicano, California) e B. Carolyn Maloney (Democrata, Nova York). No ciclo eleitoral de 2012, Elsevier e seus executivos seniores fizeram 31 doações a congressistas: destas, duas foram para Issa e 12 para Maloney, incluindo a maior contribuição individual.

Apesar de toda a conversa sobre ser parceira dos cientistas,  a verdadeira agenda  da Elsevier não visa nada de mais nobre do que encher os bolsos às custas de cientistas no mundo todo e de qualquer um que tenha uma doença evitável ou passível de tratamento.

Não é de surpreender que as editoras joguem sujo para perpetuar um modelo de negócios onde os cientistas fazem a pesquisa — que é em grande parte financiada por recursos públicos — escrevem manuscritos e organizam dados  sem nenhum custo para a revista; e outros cientistas lidam com as tarefas editoriais gratuitamente ou por um pagamento simbólico. O resultado de todo este trabalho gratuito, ou pago bem abaixo do mínimo profissional, são artigos de revistas em que a editora, que não fez quase nada, detém os direitos autorais e é capaz de vender cópias de volta para as bibliotecas a um custo de monopólio, e para indivíduos em US $ 30 ou mais por visita (per view).

O que surpreende é como os cientistas são cúmplices na perpetuação deste sistema feudal. A RWA é ruidosamente apoiada pela Association of American Publishers, que tem como membros mais de 50 sociedades acadêmicas - incluindo, ironicamente, da Associação Americana para o Avanço da Ciência, que, por seu apoio implícito do RWA está se tornando uma associada do atraso da ciência.

O que podemos fazer para evitar que a RWA seja aprovada? Os cidadãos dos EUA deveriam escrever aos seus representantes e explicar o desastre que iria ser criado, e o quanto isso é injusto e desnecessário . E cada cientista deve verificar suas associações profissionais, para ver se as suas contribuições estão sendo encaminhadas para uma associação que promove o retorno da ciência para dentro de muros. Se assim for, devemos pressionar nossas  associações profissionais para se retirarem da Associação de Editores Americanos, ou pelo menos declarar publicamente sua oposição ao RWA.

O fato básico para os cientistas é que muitas editoras agora se tornaram nossas inimigas em vez de aliadas . A Elsevier não ganha dinheiro tornando o nosso trabalho público, mas fazendo exatamente o contrário: restringindo o acesso a ele. Não devemos ser cúmplices de sua mais recente tentativa de travar o progresso da ciência.

Dr. Mike Taylor é pesquisador associado (research associate)  no Departamento de Ciências da Terra da Universidade de Bristol

Artigo original: http://www.guardian.co.uk/science/2012/jan/16/academic-publishers-enemies-science

 

The Network of Global Corporate Control - S. Vitali, J. Glattfelder e S. Battistoni (36 paginas)
http://arxiv.org/PS_cache/arxiv/pdf/1107/1107.5728v2.pdf
http://dowbor.org/ar/the network of global corporate control.pdf

Um estudo de grande importância, mostra pela primeira vez de forma tão abrangente como se estrutura o poder global das empresas transnacionais. Frente à crise mundial, este trabalho constitui uma grande ajuda, pois mostra a densidade das participações cruzadas entre as empresas, que permite que um núcleo muito pequeno (1318 empresas, e um núcleo central de 147) exerça imenso controle articulado. Por outro lado, os interesses estão tão entrelaçados que os desequilíbrios se propagam instantaneamente, representando risco sistêmico. Fica assim claro como se propagou (efeito dominó) a crise financeira, já que a maioria destas megaempresas está na área da intermediação financeira. A visão do poder político das ETN (Empresas TransNacionais) adquire também pela primeira vez uma base muito sólida. Constata-se que com a rede de interesses e participações cruzadas o mercado passa a desempenhar um papel limitado. São interesses articulados de grupos onde todos se conhecem. O artigo completo (link acima) apresenta na p. 33 o peso do setor financeiro nas 50 principais empresas. O poder é real, político, articulado, e dispensa mecanismos de mercado.

A confiabilidade é altíssima. Trata-se de ampla pesquisa do ETH da Suiça, (Swiss Federal Institute of Technology), considerado o segundo centro de pesquisa tecnológica em importância mundial, depois do MIT. É uma instituição que conta com 31 prêmios Nobel (entre os quais Albert Einstein). O artigo tem 9 páginas, e 27 de anexos metodológicos. Está disponível online gratuitamente em inglês, no sistema arxiv.org. Um excelente pequeno resumo das principais implicações pode ser encontrado no New Scientist de 22/10/2011. (L.Dowbor)

link para a resenha do New Scientist traduzida para o português no
site Inovação Tecnológica:
http://www.inovacaotecnologica.com.br/noticias/noticia.php?artigo=rede-capitalista-domina-mundo&id=010150111022&mid=50

link para a resenha em inglês no site New Scientist:
http://www.newscientist.com/article/mg21228354.500-revealed--the-capitalist-network-that-runs-the-world.html?DCMP=OTC-rss&nsref=online-news

Vejam também meu artigo sobre esse tema em Artigos Online: A rede do poder corporativo mundial

Contribuições para a Conferência Rio+20 - documentos " Acordo para o desenvolvimento sustentável - Vários autores (15 paginas)
http://dowbor.org/ar/11cdes propostas rio+20 .pdf
O CDES (Conselho de Desenvolvimento Econômico e Social) da Presidência abriu um conjunto de consultas sobre prioridades e potenciais que abre a Conferência Mundial Rio+20 em junho 2012. Resulta uma contribuição importante, documento sintético que vale a pena ler para acompanhar o processo e a gradual construção dos aportes brasileiros. Participaram com contribuições, entre outros, Ignacy Sachs e Ladislau Dowbor, Silvio Caccia Bava, Moacir Gadotti e tantos outros, além evidentemente dos conselheiros do CDES. (L.Dowbor)

¿Cómo enfrentar la pobreza y la desigualdad? - Bernardo Kliksberg (3 paginas)
http://bit.ly/n6V01y
http://dowbor.org/ar/11kliksbergcomoenfrentarlapobreza.pdf
Esta excelente análise de Bernardo Kliksberg coloca com toda a clareza o desafio da desigualdade, com particular ênfase na América Latina. Curto e bem informado, este artigo mostra com força como se articula a especulação financeira (peso dos lucros financeiros no PIB e nos lucros corporativos em geral), a desigualdade e a pobreza crítica que resulta. E fecha com o argumento já conhecido na economia: a desigualdade não é só um problema ético, é uma burrice econômica, pela perda de produtividade sistêmica que gera. O link do artigo é http://bit.ly/n6V01y (L. Dowbor)

Entering the anthropocene: ‘Geonauts’ or sorcerer’s apprentices? - Ignacy Sachs (11 paginas)
http://dowbor.org/ar/11sachs social science information-2011-sachs-462-71.pdf
Ignacy Sachs apresenta aqui uma visão de conjunto dos nossos desafios sociais e ambientais, ancorados por sua vez nas políticas de segurança alimentar e de mudança do paradigma energético. Em particular, Sachs oferece um “recuo” relativamente ás visões de curto prazo: trata-se de ver a era da revolução industrial no seu conjunto, como uma dinâmica em que o ser humano tornou-se o fator determinante das mudanças planetárias. No holoceno que tradicionalmente constitui a nossa era – dos últimos 12 mil anos – introduz-se assim uma visão do antropoceno, a partir da revolução industrial, era do impacto predominante do ser humano sobre o nosso entorno. A consequência óbvia é que não basta perseguirmos os nossos objetivos individuais ou nacionais deixando a natureza absorver como possa os impactos: somos hoje diretamente responsáveis pelos impactos. Nesta pequena espaço-nave terra, temos de assumir as nossas responsabilidades com a natureza e o próximo, e assumir os instrumentos de gestão correspondente. Nenhuma mão invisível resolverá estes desafios. (L.Dowbor)

How did academic publishers acquire these feudal powers? - George Monbiot (4 paginas)
http://dowbor.org/ar/the guardian.doc
O artigo publicado no The Guardian, muito importante, apresenta como se organizou o sistema de pedágio, por editoras de artigos científicos, sobre a produção dos pesquisadores. Apresenta o comportamento das grandes empresas da área, como a Elsevier. Sabendo que o professor e universidades precisam do ISSN para créditos acadêmicos, cobram caríssimo por cada acesso. Entender esta dinâmica é essencial para buscar um sistema adequado de comunicação científica entre pesquisadores e instituições científicas em geral, atualmente travado, e que tem levado a mais pessoas utilizar o Creative Commons para serem lidas, e publicar nas revistas apenas para créditos. O autor caracteriza as editoras deste tipo como “parasitas” do sistema. (L. Dowbor)

Neither Prince nor Merchant: Citizen - Marc Nerfin (26 paginas)
http://dowbor.org/ar/neitherprincenormerchantcitizen.pdf
O artigo de Marc Nerfin é um pequeno clássico em termos da constituição e expansão das organizações da sociedade civil. O eixo central é que o príncipe (Estado) e o mercador (empresas) não são suficientes para regular a sociedade. Nerfin participou, junto com Ignacy Sachs e outros, de um movimento sobre alternativas de desenvolvimento, que durante anos publicou excelentes trabalhos. Está em inglês, mas vale a pena utilizar. (L. Dowbor)

Educação em territórios de alta vulnerabilidade social na metrópole - Cenpec, 2011, 34 p. - (34 paginas)
http://dowbor.org/ar/pesquisa de vulnerabilidade - internet v2.pdf

O estudo do Cenpec é de primeira importância. Mostra de forma muito clara que a educação nas áreas de elevada vunerabilidade social simplesmente reproduz, na forma atual, a vulnerabilidade preexistente. Isto vale para os professores, inseridos na mesma dinâmica e na mesma desesperança, e os alunos, que não têm na educação o instrumento de promoção social que se espera. Em outros termos, é indispensável a organização de políticas amplas e integradas de inclusão econômica, social, cultural e de acesso ao conhecimento nos diferentes territórios vulneráveis. O estudo está baseado em pesquisa de periferia de São Paulo, mas faz todo sentido para efeitos de se repensar as políticas de inclusão em áreas críticas. (L. Dowbor)

Lula’s Brazil – fev. 2011, 28 p – (em inglês) - Perry Anderson
http://dowbor.org/ar/11lulas brazil - perry anderson (author).doc

O estudo de Perry Anderson sobre os anos do governo Lula, comparação tranquila com o governo precedente, idéias sobre a transição para o governo Dilma, vale essencialmente pela tranquilidade e ausência de paixões ou venenos que um analista externo consegue talvez com mais facilidade. Com riqueza de compreensão das dinâmicas históricas do Brasil, das suas heranças ideológicas, e bom manejo das cifras recentes, o autor consegue um texto de excelente qualidade. Li em pouco mais de meia hora, pois coisa boa se lê facilmente.  (L.Dowbor)

Link: do documento:

 http://dowbor.org/ar/11lulas%20brazil%20-%20perry%20anderson%20(author).doc

Plataforma por uma Economia Inclusiva, Verde e Responsável - 19p. - fev. 2011 - Instituto Ethos
http://dowbor.org/ar/plataformaporumaeconomiainclusiva.pdf

Importante a plataforma de discussão divulgada pelo Ethos. Pelo peso das corporações, as tragédias sociais e ambientais acumuladas não se resolverão sem que as empresas assumam um papel mais responsável. Ponto escorregadio a considerar: onde está escrito na p. 16 “reduzir a carga tributária”, não é certamente o caso, a tarefa é “equilibrar a carga tributária”. Vejam dados recentes do Amir Khair, com o crescimento econômico a carga tributária está em 33%, não é alta sob nenhum ponto de vista, mas sim péssimamente distribuída em termos de incidência, qualidade e gerenciamento do imposto, e precária na alocação. Outro ponto que me parece essencial é a democratização do acesso do conhecimento, vital nesta nova geração de iniciativas econômicas. Vejam por exemplo as recomendações da UNEP de que o conjunto das tecnologias verdes deveriam ser liberadas e não travadas, de forma a que possam ser aplicadas por todas as esferas produtivas. Mas a visão geral, a articulação já não do “tripple bottom line” do econômico, social e ambiental mas acrescentando a qualidade democrática dos processos, que transparece em diversas partes do texto, é importante. Eu deixaria mais explícita ainda. O processo faz parte dos resultados. Uma mesa sólida tem quatro pés.

É o alicerce que precisamos. (L. Dowbor) 
Link do documento: http://bit.ly/rqnySB

El caso Chevron Texaco en Ecuador - 13p. - fev 2011 - Joan Martinez Alier
http://dowbor.org/ar/aliertexaco.pdf

Queria chamar a atenção sobre a recente decisão da justiça de condenar a Chevron Texaco com uma multa de 9 bilhões de dólares por crimes ambientais no Equador. O estudo de Joan Alier, de Barcelona, é realmente muito bom, mostra como é o diário real das grandes companhias de petróleo. Vale a pena. (L. Dowbor)

Link do documento: http://www.sinpermiso.info/articulos/ficheros/aliertexaco.pdf

Why the IMF and the international monetary system nedd more than cosmetic reform - nov - Yilmaz Akyüz (45 paginas)
http://dowbor.org/ar/rp32akyuzimfreform.pdf

Apresentamos aqui o texto importante de Yilmaz Akyuz, do South Center, sobre o sistema internacional de regulação financeira. O FMI tem formalmente o papel de assegurar “o bem estar público global  da estabilidade financeira”. Não se pode dizer que esteja à altura. Entre outros porque nos tempos de “boom” especulativo os especuladores não precisam do FMI e este não tem poder de intervenção. E nos tempos de crise, segundo Akyuz, “a dívida privada é jogada em cima do setor público”. Depois busca-se os remédios. Esta visão da necessidade de um sistema preventivo global envolve evidentemente muito mais do que mudanças cosméticas na regulação financeira global, e é este desenho que o autor empreende. Agradecemos a Carlos Lopes por este envio. O texto, de 45 páginas, está em inglês. (L. Dowbor)

Link do documento: http://dowbor.org/ar/rp32akyuzimfreform.pdf

A inflexão do governo Lula: política econômica, crescimento e distribuição de renda - out 2010 - Nelson Barbosa e José Antonio Pereira de Souza, in: Sader, E. & Garcia, M.A. (2010): Brasil entre o Passado e o Futuro; Editora Fundação Perseu Abramo e Boitempo Editorial
http://dowbor.org/ar/10nelsonbarbosapol eco do gov lula - japs e nelson barbosa (2010).pdf

Os autores produziram um descrição excepcional, em termos de qualidade e clareza, de como o Brasil “navegou” na crise financeira mundial de 2008, o que em si constitui excelente leitura, mas sobretudo explicitam os meacanismos que articulam as macrovariáveis da economia, não através de teoria geral, mas mostrando as medidas adotadas e os seus impactos. Uma rara ocasião para entender como funciona o “miolo” da economia, e as razões do sucesso.

Segundo os próprios autores, “durante o governo Lula, o Brasil iniciou uma nova fase de desenvolvimento econômico e social, em que se combinam crescimento econômico com redução nas desigualdades sociais. Sua característica principal é a retomada do papel do Estado no estímulo ao desenvolvimento e no planejamento de longo prazo. Nos últimos anos, o crescimento do produto interno bruto acelerou, o número de famílias abaixo da linha de pobreza descresceu, e milhões de pessoas ingressaram na classe média, isto é, na economia formal e no mercado de consumo de massa. A aceleração do desenvolvimento econômico e social foi alcançada com manutenção da estabilidade macroeconômica, isto é, com controle da inflação, redução do endividamento do setor público e diminuição da vulnerabilidade das contas externas do país diante de choques internacionais. O objetivo deste texto é apresentar um resumo da política econômica que possibilitou tal desempenho.” out. 2010 (L. Dowbor)

Ascenção e queda do PIB - maio 2010 - Jon Gertner (15 paginas)
http://dowbor.org/ar/10jon gerten a ascenção e queda do pib.doc

Tradução livre do artigo publicado pelo New York Times em 10 de maio de 2010. Original em inglês, The Rise and Fall of the GDP, disponivel em http://www.nytimes.com/2010/05/16/magazine/16GDP-t.html ) e no site do autor http://labs.daylife.com/journalist/jon_gertner

O artigo de Jon Gertner atualiza a discussão sobre o PIB, dando particular atenção ao que está sendo desenvolvido nos Estados Unidos. Segundo Gertner, o presidente Obama colocou na nova lei sobre a saúde um artigo que exige do congresso o financiamento e supervisão da criação de “indicadores-chave da nação”  (key national indicators), formando assim um sistema nacional de acompanhamento, a ser gerido pela National Academy of Sciences. Faz parte da iniciativa o trabalho de Chris Hoenig, de geração de um painel de 300 indicadores chamado de “Estado dos EUA” (State of the USA), cobrindo criminalidade, energia, infraestruturas, habitação, saúde, educação, meio ambiente e a economia. Será livremente acessível online dentro de meses. Gertner conversou com Amartya Sen, com Joseph Stiglitz, Robert Putnam, Daniel Kahneman. Apresenta também as iniciativas de revisão do IDH ainda para 2010.  E aparentemente, os Estados Unidos já terão brevemente um painel sério para acompanhar o que está ou não está funcionando no país. Não há guerra contra o PIB no horizonte, e sim um enriquecimento geral de informações que gradualmente levará o PIB à sua dimensão real bastante limitada. Para o Brasil ainda muito centrado no PIB, é um processo que vale a pena acompanhar. Leitura muito importante. (L. Dowbor) 

Bancos Comunitários de Desenvolvimento - Instituto Banco de Palmas (26 paginas)
http://dowbor.org/ar/community development banks (instituto palmas methodogy).pdf
A brochura anexa constitui uma ferramenta para qualquer comunidade que queira assumir as redeas do seu desenvolvimento, começando pelo começo. Ou seja, assumindo o controle das suas próprias poupanças. Os bancos comerciais em geral não financiam a região onde instalam a agência: tiram mais do que põem, comportam-se como aspiradores firnaceiros (ver as estatísticas no artigo de Airton Saboya, do BNB,  no blog www.criseoportunidade.wordpress.com ), para jogar o dinheiro em aplicações financeiras fora da região ou fora do país.As comunidades hoje aprenderam a ser os seus próprios banqueiros. Como fazer isto é o objeto desta brochura, Bancos Comunitários de Desenvolvimento, onde o pessoal que aplicou a idéia com sucesso conta de forma simples como foi. Um excelente material de trabalho, partindo da experiência do Banco Palmas, no Ceará, hoje já reproduzida em dezenas de municípios. Inclusive com emissão monetária, como qualquer banco. E funciona. Divluguem, compiem, apliquem, pois os grandes bancos estão fazendo festa com chapéu dos outros, melhor a gente catar o nosso chapéu de volta.
 
The Palmeiras community in the state of Ceará created their own bank, the Palmas Community Development Bank. The savings of the community are now used to finance local development intiatives. The enclosed booklet is a very down to earth description of how to go about this, the practical problems, the management issues, including issuing local money. The commercial banks, in poor regions, are not investors, they are net extractors of local savings, later invested in the richer regions and in financial speculation. Locally managed money is incomparably more efficient: money management efficiency should not be measured according to how much the bank earns, but how productive the money becomes for the community, whose money it is, after all. The booklet is now downloadable in English, free use, we welcome comments and other examples. In Brazil we already have roughly 50 regions with Community Development Banks.  (L. Dowbor)

Fundos Rotativos Solidários: Dilemas, avanços e esperanças de uma política publica inclusiva no marcos da economia solidária no Nordeste do Brasil - Claricio dos Santos Filho (21 paginas)
http://dowbor.org/ar/clariciotextofrs.doc

Um estudo sobre políticas de crédito do Banco do Nordeste: O estudo de Clarício dos Santos Filho sobre as políticas de crédito do Banco do Nordeste é particularmente importante, pois mostra que é perfeitamente viável gerar uma política de inclusão produtiva, via crédito, para uma grande massa de pobres. O conjunto de “tecnologias de crédito” envolve não só o acesso aos recursos, como a difusão de tecnologias sociais, a diferenciação de políticas segundo os territórios, a capilarização das atividades, a formação de capital social nas comunidades ao associá-las à gestão de recursos.

Lembremos que se trata de uma área geográfica duas vezes maior que a França, que se trata da maior massa de famílias em situação crítica do país. O volume de recursos aplicados foi de 1,4 bilhões em 2002, passando para 18 bilhões em 2009, expansão impressionante. Em 2009 foram 2,1 milhões de operações de crédito. Para nós que pesquisamos opções de organização prática para usar as poupanças de forma inteligente, trata-se de um dos vetores mais importantes de democratização da economia. (L. Dowbor)

A crise pode ser uma oportunidade para o Brasil diminuir as desigualdades regionais? Set-09 - Tania Bacelar (7 paginas)
http://dowbor.org/ar/taniabacelarrumos.doc
A entrevista de Tânia Bacelar foca uma dimensão particularmente dos nossos desafios, que é o desequilíbrio regional. Muito bem formatada, a entrevista na realidade pode ser tratada como artigo científico (é curto, 7 p.) que sistematiza de maneira muito clara os principais aspectos do desenvolvimento territorial. Uma simples olhada no mapa econômico e na distribuição demográfica no país mostra claramente a que ponto a interiorização do desenvolvimento é importante. Tânia trata os desequilíbrios regionais, as políticas de apoio à agricultura familiar, o potencial das políticas de infraestruturas, as formas de equilibrar o financiamento, a deformação do sistema tributário atual ("esta máquina de geração de desigualdade"), as imensas perspectivas do nosso território frente à demanda mundial de alimentos em expansão. Visão de conjunto e bom senso fazem deste texto uma ótima leitura. (L. Dowbor)

Challenges of the 21st century - Nov 2008 - Susan George (10 paginas)
http://dowbor.org/ar/challenges of the 21st century.doc
O texto de Susan George é curto (10 p.), mas constitui uma excelente síntese da dimensão da crise. Apresenta o mecanismo da crise financeira, mas essencialmente na sua dimensão de estrutura de poder e de desvio de recursos que são indispensáveis para enfrentar os dois grandes desafios da humanidade: a desigualdade e a pobreza por um lado, e o desastre ambiental planetário por outro. A visão de Susan George em termos de crise financeira está centrada na necessidade de se instituir um controle democrático sobre o sistema financeiro: "In other words, what we need is democratic control over the financial system and to consider that money is not just a private matter, but also a public good. We can say that there is plenty of money out there, the problem is using it properly. I think that this kind of energy conversion and Keynesian green new deal would be a win-win situation. It could be a winner for ordinary citizens because it would create a huge pool of new jobs, good jobs, well paid, high-tech jobs, and also some unskilled low paid construction jobs." (p.9) O texto está em inglês, solicitamos voluntários em traduzi-lo para o português, pois vale a pena divulgá-lo amplamente. (L. Dowbor)

Recenzja: "Wyzwanie demokracji economicznej" - Mikolaj Ratajczak (Poznan, Lipiec 2009, 5 paginas)
http://dowbor.org/ar/wyzwanie demokracji ekonomiczne09.doc
Ksiazke Dowbora, Demokracja Ekonomicana, z pewnoscia zaliczyc mozna do pozycji naruszajacych tabu wspólczesnego konsensusu ekonomicznego – najwiekszej sily podtrzymujacej globalny staus quo. Dla wielu tak radykalny punkt wyjscia wyda sie byc moze niepotrzebna, populistyczna przesada. Jednak nawet same suche fakty, podawane przez brazylijskiego ekonomiste, powinny zwrócic nasza uwage na to, ze okres niewyobrazalnej polaryzacji ekonomicznej dotykajacej nasz glob nie jest bynajmniej za nami. A proste – czesto wrecz oczywiste – analizy, którymi te dane sa w jego eseju poddawane, prowadza do wniosku, ze problem niekoniecznie sam sie rozwiaze. (L. Dowbor)

Evaluación Internacional del Papel del Conocimiento, la Ciencia y la Tecnología en el Desarrollo Agrícola (IAASTD) - IAASTD (30 paginas)
http://dowbor.org/ar/08iaastdesp.pdf

Documento-síntese dos trabalhos de cerca de 400 especialistas internacionais sobre o novo paradigma de políticas agrícolas que está emergindo, visando o uso mais racional da água, revalorização das políticas ambientais, redução do uso de agro-químicos, mudança da matriz energética, resgate da multifuncionalidade agrícola e do papel do pequeno produtor e assim por diante. Foi um projeto do Banco Mundial com participação das grandes empresas do agro-negócio, que no entanto se recusaram a assinar o documento final por se considerarem excessivamente responsabilizadas. O resultado é  surpreendentemente realista e inovador. O deslumbramento tecnológico está se esgotando, estamos evoluindo para visões mais realistas do que é viável e útil. Um excelente documento, o presente resumo executivo tem 30 páginas, e está disponível também em inglês. (L. Dowbor)

Link do documento: http://www.agassessment.org/docs/SR_Exec_Sum_280508_Spanish.pdf  

Amazônia - laboratório de biocivilizações do futuro (Outubro 2008) - Ignacy Sachs (29 paginas)
http://dowbor.org/ar/08sachsamazonia.doc
Ignacy Sachs apresenta neste artigo uma visão geral das nossas opções frente ao desafio da Amazônia: é um gigantesco potencial, mas também um desafio, pois exige inovações em termos de como se administra o seu aproveitamento sustentável. Com as novas tecnologias e o avanço da preocupação ambiental, estão aparecendo soluções. Excelente texto para discussão e aprofundamento da análise, pois cobre o leque das questões mais importantes. (L. Dowbor)

Gerenciamento da mobilidade urbana - A.C.B. Rocha, C.D. Frota, J.P. Tridapalli, N. Kuwahara, T.F. Peixoto e R. Balassiano (10 paginas)
http://dowbor.org/ar/08mobilidadeurbana.pdf
Uma excelente visão geral (overview) do imenso problema da mobilidade urbana. Além das soluções técnicas, trata-se de resgatar o planejamento, e de gerar processos colaborativos e participativos visando o bem-estar do conjunto da população. Nas soluções individuais, cada um compra um carro, e todos param. É tempo de utilizar um pouco de inteligência social. (L.Dowbor)

Por que o Socialismo ? (Original: Why Socialism?) - Albert Einstein (6 paginas)
http://dowbor.org/ar/08einstein.doc
Nem todos têm ideias da amplitude da visão humanista de Albert Einstein. Em 1949, ele escreveu para a revista de esquerda norteamericana Monthly Review o artigo "Why Socialism", uma tomada de posição importante até hoje, pelo peso histórico do autor, e que na época lhe rendeu perseguição nos Estados Unidos. Ter acesso à versão taduzida do artigo é ótimo. A versão original foi reproduzida no número de maio 1992 da mesma Monthly Review.  Boa ciência e decência política casam bem. (L. Dowbor)

A revolução energética do século XXI - Ignacy Sachs (17 paginas)
http://dowbor.org/ar/07sachsrevolucaoenergeticaiea2007.pdf
Ignacy Sachs descreve os principais desafios da mudança da nossa matriz energética, com suas implicações técnicas, econômicas e sociais. Artigo publicado pela Revista Estudos Avançados, da USP, 21 (59), 2007. (L. Dowbor)

Trabalhar mais para ganhar menos - Michel Husson (4 paginas)
http://diplo.uol.com.br/2007-04,a1542
Artigo de Michel Hussson sobre as transformações do trabalho e do emprego na Europa, publicado no Le Monde Diplomatique de Abril de 2007.(L. Dowbor)

Economia solidária e desenvolvimento local - Genauto de França Filho e Gildásio Santana Junior (22 paginas)
http://dowbor.org/ar/07genautolocal.doc

Partindo de três estudos de caso: a Rede Pintadas, a Associação de Pequenos Produtores da Bahia – APAEB/Valente e o Projeto de Policultura do Semi-árido (Umburanas, Ourolândia e Cafarnaum), o artigo aponta diferentes inovações suscitadas através das práticas de desenvolvimento local, permitindo redefinir critérios de relevância para sua avaliação ao incorporar um outro olhar sobre a sustentabilidade de tais experiências. (L. Dowbor)

Copyleft - Ladislau Dowbor - http://dowbor.org

Creative Commons License